W związku z rozwiązaniem umów długoterminowych sprzedaży mocy i energii („KDT”), zgodnie z Ustawą KDT, wytwórcy będący wcześniej stronami tychże umów uzyskali prawo do otrzymywania rekompensat na pokrycie tzw. kosztów osieroconych. Koszty osierocone stanowiły wydatki wytwórcy wynikające z nakładów poniesionych przez tego wytwórcę do 1 maja 2004 roku na majątek związany z wytwarzaniem energii elektrycznej, niepokryte przychodami uzyskanymi ze sprzedaży wytworzonej energii elektrycznej, rezerw mocy i usług systemowych na rynku konkurencyjnym po przedterminowym rozwiązaniu umowy długoterminowej. Ustawa KDT ogranicza całkowitą kwotę środków, które mogą być wypłacone wszystkim wytwórcom na pokrycie kosztów osieroconych, zdyskontowanych na dzień 1 stycznia 2007  roku, do kwoty 11,6 mld PLN, w tym dla PGE przypada 6,3 mld PLN.

Podstawowe dane dotyczące wytwórców Grupy objętych Ustawą KDT.

Wytwórca

Czas obowiązywania KDT

Maksymalna kwota kosztów osieroconych i dodatkowych

(w mln PLN)

Elektrownia Turów

do 2016

2.571

Elektrownia Opole

do 2012

 1.966

Zespół Elektrowni Dolna Odra

do 2010

633

Elektrociepłownia Lublin Wrotków

do 2010

617

Elektrociepłownia Rzeszów

do 2012

422

Elektrociepłownia Gorzów

do 2009

108

RAZEM

 

6.317

W założonym przepisami Ustawy KDT terminie, tj. do 31 grudnia 2007 roku, spółka PGE S.A. podpisała umowy rozwiązujące długoterminowe umowy sprzedaży mocy i energii z wytwórcami będącymi stronami obowiązujących wówczas KDT. Tym samym wytwórcy uzyskali prawo do  otrzymywania środków na pokrycie kosztów osieroconych.

Decyzje Prezesa URE w ramach realizacji Ustawy KDT

Część wytwórców wchodzących obecnie w skład PGE GiEK S.A. otrzymało prawo do środków na pokrycie kosztów osieroconych (tzw. „rekompensat”) w myśl Ustawy KDT. Zapisy Ustawy KDT są w wielu punktach niejednoznaczne i  rodzą istotne wątpliwości interpretacyjne. Przeprowadzając obliczenia prognozowanych wyników poszczególnych wytwórców oraz wynikających z nich rekompensat, korekt rocznych kosztów osieroconych, korekt końcowych oraz wynikających z nich wysokości przychodów ujmowanych w sprawozdaniu z całkowitych dochodów, Spółka zastosowała swoją najlepszą wiedzę w tym zakresie, a także korzystała ze wsparcia zewnętrznych ekspertów.

Do dnia sporządzenia niniejszego sprawozdania wytwórcy z Grupy Kapitałowej PGE otrzymali decyzje dotyczące korekt rocznych kosztów osieroconych oraz kosztów powstałych w jednostkach opalanych gazem ziemnym za lata 2008-2015. W części decyzje te były niekorzystne dla poszczególnych podmiotów i zdaniem Grupy zostały wydane z naruszeniem Ustawy KDT. W konsekwencji począwszy od 2009 roku Grupa prowadziła szereg postępowań przed Sądem Okręgowym w  Warszawie – Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów („SOKiK”) oraz przed Sądem Apelacyjnym dotyczących odwołań wytwórców od Decyzji Prezesa URE. Wartość przedmiotu sporu we wszystkich sprawach dotyczących lat 2008 - 2012 wynosi 1.660 mln PLN, w tym wartość przedmiotu sporu z tytułu korzystnie rozstrzygniętych dla Grupy Kapitałowej PGE wyroków Sądu Apelacyjnego oraz korzystnego prawomocnego wyroku SOKiK w wysokości 1.489 mln PLN. Na dzień sporządzania niniejszego sprawozdania większość postępowań prowadzonych jest przed Sądem Najwyższym.

W ciągu 2016 roku miały miejsce następujące zdarzenia, dotyczące korekt rocznych kosztów osieroconych oraz kosztów powstałych w jednostkach opalanych gazem ziemnym za lata 2008-2015:

  • W dniu 7 kwietnia 2016 roku odbyła się rozprawa przed Sądem Najwyższym, podczas której rozpoznano skargę kasacyjną Prezesa URE w sprawie ustalenia wysokości korekty rocznej kosztów powstałych w jednostkach opalanych gazem ziemnym dla Oddziału Elektrociepłownia Lublin – Wrotków za 2009 rok. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie w całości i oddalił apelację PGE GiEK S.A. Wartość przedmiotu sporu w sprawie wynosi prawie 7 mln PLN. W konsekwencji tego wyroku spółka przekazała tę kwotę na rachunek Zarządcy Rozliczeń S.A.
  • W dniu 7 kwietnia 2016 roku Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej złożonej przez PGE GiEK S.A. do rozpoznania w sprawie ustalenia wysokości korekty rocznej kosztów powstałych w jednostkach opalanych gazem ziemnym dla Oddziału Elektrociepłownia Lublin-Wrotków oraz Oddziału Elektrociepłownia Rzeszów za 2010 rok. Przedmiotowe postanowienie kończy postępowanie. Oznacza to utrzymanie w mocy stanowisk SOKiK oraz Sądu Apelacyjnego.  Wartość przedmiotu sporu w sprawie wynosi 4  mln PLN.
    W dniu 14 kwietnia 2016 roku odbyła się rozprawa w Sądzie Apelacyjnym w sprawie ustalenia wysokości korekty rocznej kosztów osieroconych dla Oddziału Elektrownia Opole za rok 2010. Sąd uwzględnił apelację Grupy i jednocześnie oddalił apelację Prezesa URE. Powyższe oznacza, że sąd zmienił zaskarżoną decyzję zgodnie z żądaniem odwołania Grupy. Wyrok jest prawomocny. Prezes URE nie złożył skargi kasacyjnej. Wartość przedmiotu sporu wynosi około 142 mln PLN. Zarządca Rozliczeń S.A. przekazał tę kwotę na rachunek PGE GiEK S.A.
  • W dniu 12 maja 2016 roku odbyła się rozprawa w Sądzie Apelacyjnym w sprawie ustalenia wysokości korekty rocznej kosztów powstałych w jednostkach opalanych gazem ziemnym dla Oddziału Elektrociepłownia Rzeszów za 2012 rok.  Sąd Apelacyjny wydał wyrok, którym zmienił wyrok SOKiK w całości i oddalił odwołanie PGE GiEK S.A.. Wartość przedmiotu sporu w sprawie wynosi około 7  mln PLN.
  • W dniu 12 maja 2016 roku Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej PGE GiEK S.A. w sprawie wysokości korekty rocznej kosztów powstałych w jednostkach opalanych gazem ziemnym dla Oddziału Elektrociepłownia Rzeszów za 2009 rok oraz za 2011 rok. Wartość przedmiotu sporu w obu sprawach wynosi ok. 10 mln PLN.
  • W dniu 8 sierpnia 2016 roku PGE GiEK S.A. otrzymała decyzję administracyjną Prezesa URE dotyczącą ustalenia wysokości korekty rocznej kosztów osieroconych za 2015 rok. Wysokość korekty rocznej kosztów osieroconych powstałych w  jednostkach wytwórczych: Oddział Elektrownia Turów i Oddział Elektrownia Opole za 2015 rok wynosi ok.  (+)  326  mln PLN. Spółka uważa tę kwotę za bezsporną. Wysokość zaliczek pobranych w 2015 roku wyniosła 251 mln PLN.
  • W dniu 14 września 2016 roku Grupa złożyła apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie w sprawie dotyczącej pozwu odszkodowawczego za 2008 r. przeciwko Skarbowi Państwa – Prezesowi URE o odszkodowanie za utracone korzyści dla Grupy, wskutek wydania przez Prezesa URE niekorzystnych decyzji dot. kosztów osieroconych za rok 2008. Wartość przedmiotu sporu w sprawie wynosi 57 mln PLN.
  • W dniu 15 września 2016 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej ogłosił orzeczenie w sprawie pytań prejudycjalnych dotyczących grupy kapitałowej w rozumieniu Ustawy KDT.
    Pytanie prejudycjalne dotyczyło dwóch kwestii:
    • czy sądy krajowe mają kompetencje do rozstrzygania spraw związanych z KDT?

Trybunał orzekł, iż organy i sądy krajowe nie są uprawnione do weryfikowania, czy przepisy krajowe uznane za dozwoloną pomoc publiczną są zgodne z założeniami zawartymi w Komunikacie Komisji dotyczącym metodologii analizy pomocy państwa związanej z kosztami osieroconymi;

    • czy podmioty wchodzące w skład grupy kapitałowej powinno się określać w oparciu o stan grupy kapitałowej odzwierciedlony w Załączniku 7 do Ustawy KDT, czy też w oparciu o stan faktyczny w każdym roku objętym tym programem?

Trybunał orzekł, że przy określaniu rocznej korekty rekompensaty kosztów osieroconych, którą należy wypłacić wytwórcy należącemu do grupy kapitałowej, należy uwzględnić skład grupy kapitałowej i, co za tym idzie, wynik finansowy grupy według składu na moment dokonywania tej korekty, a nie według stanu zawartego w Załączniku 7 do ustawy o KDT.

  • W związku z tym orzeczeniem, w dniu 10 listopada 2016 roku odbyła się przed Sądem Najwyższym rozprawa w sprawie skargi kasacyjnej Prezesa URE od wyroku Sądu Apelacyjnego, dotycząca ustalenia wysokości korekty rocznej kosztów osieroconych dla Oddziału Zespół Elektrowni Dolna Odra za rok 2009. Sąd Najwyższy uchylił w całości wyrok Sądu Apelacyjnego i zmienił wyrok SOKiK poprzez zastąpienie kwoty korekty rocznej za 2009 rok w wysokości (+) 117 mln PLN kwotą (+) 51 mln PLN. W konsekwencji powyższego wyroku w dniu 30 listopada 2016 roku PGE GiEK S.A. wpłaciła na rachunek Zarządcy Rozliczeń S.A. kwotę ok.  66  mln PLN.
  • W dniu 8 grudnia 2016 roku odbyło się posiedzenie pojednawcze z udziałem PGE GiEK S.A., jako wnioskodawcy, oraz Prezesa URE, jako zawezwanego, w sprawie dotyczącej zapłaty na rzecz PGE GiEK S.A. kwoty 107 mln PLN, tytułem odszkodowania za utracone korzyści dla PGE GiEK S.A., w związku z wydaniem niekorzystnych decyzji za rok 2009. Do zawarcia ugody nie doszło.

Ponadto od 1 stycznia 2017 roku do dnia sporządzenia niemniejszego sprawozdania miały miejsce następujące zdarzenia, dotyczące korekt rocznych kosztów osieroconych oraz kosztów powstałych w jednostkach opalanych gazem ziemnym za lata 2008-2015:

  • W dniu 10 stycznia 2017 roku Sąd Najwyższy:
    • odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej PGE GiEK S.A. od wyroku Sądu Apelacyjnego w  sprawie korekty rocznej kosztów osieroconych dla Oddziału Zespół Elektrowni Dolna Odra za rok 2008.
    • uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w sprawie ustalenia wysokości korekty rocznej kosztów osieroconych dla Oddziału Elektrociepłownia Gorzów za rok 2009. Sprawę przekazano do ponownego rozpoznania przez Sąd Apelacyjny.
  • W dniu 26 stycznia 2017 roku Sąd Najwyższy wydał wyrok reformatoryjny:
    • w sprawie ustalenia wysokości korekty rocznej kosztów osieroconych za rok 2008 dla Oddziału Elektrociepłownia Lublin-Wrotków, w którym ustalił wysokość korekty rocznej kosztów osieroconych za rok 2008 dla Oddziału Elektrociepłownia Lublin-Wrotków na kwotę ok. (+) 9 mln PLN. W efekcie powyższego wyroku PGE GiEK S.A. zwróci do Zarządcy Rozliczeń S.A. kwotę około 1 mln PLN.
    • w sprawie ustalenia wysokości korekty rocznej kosztów osieroconych za rok 2009 dla Oddziału Elektrociepłownia Rzeszów, w którym ustalił wysokość korekty rocznej kosztów osieroconych za rok 2009 dla Oddziału Elektrociepłownia Rzeszów na kwotę 0 PLN. W efekcie powyższego wyroku PGE GiEK S.A. zwróci do Zarządcy Rozliczeń S.A. kwotę około 7  mln PLN.

Wpływ na sprawozdanie za okres zakończony dnia 31 grudnia 2016 roku

W sprawozdaniu finansowym za okres zakończony dnia 31 grudnia 2016 roku Grupa Kapitałowa PGE ujęła w  przychodach ze sprzedaży przychody z tytułu KDT w wysokości 520 mln PLN.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w sprawie korekty kosztów osieroconych za 2010 rok dla PGE GiEK S.A. Oddział Elektrownia Opole spowodował w sprawozdaniu finansowym za okres zakończony 31 grudnia 2016 roku korektę rozliczeń rekompensat KDT o kwotę około (+) 173 mln PLN.

Ponadto nieprzyjęcie przez Sąd Najwyższy do rozpoznania skargi kasacyjnej PGE GiEK S.A. w sprawie korekty gazowej za 2010 rok dla PGE GiEK S.A. Oddział Elektrociepłownia Lublin-Wrotków i Oddział Elektrociepłownia Rzeszów oraz niekorzystny wyrok Sądu Najwyższego w sprawie korekty gazowej za rok 2009 dla Oddział Elektrociepłownia Lublin Wrotków spowodowały w sprawozdaniu finansowym za okres zakończony 31 grudnia 2016 roku korektę rozliczeń rekompensat KDT o kwotę (-) 25 mln PLN.

Wartość powyższych korekt została zaprezentowana w sprawozdaniu z całkowitych dochodów per saldo w pozycji pozostałych przychodów operacyjnych.

Ogółem w okresie 2008 – 31 grudnia 2016 roku Grupa Kapitałowa PGE ujęła przychody z tytułu rekompensat KDT w wysokości 7.755 mln PLN.